Linux'ta Dosya İzinleri Nasıl Çalışır?

  • Konu başlatıcı Konu başlatıcı Burak
  • Başlangıç Tarihi Başlangıç Tarihi

Burak

Forum Üyesi
Katılım
18 Temmuz 2026
Mesajlar
18
Konum
Ankara
İşletim Sistemi
Yeni başlayanların en çok takıldığı noktalardan biri dosya izinleri. Özellikle "Permission denied" hatasını görünce ne yapacağını bilememek can sıkabiliyor. Ben de ilk zamanlarda chmod 777'yi her derde deva sanmıştım ama sonra bunun ne kadar tehlikeli olduğunu öğrendim :)

Kısaca temel mantık şöyle:

Her dosyanın üç tip izni var:
  • r (read / okuma)
  • w (write / yazma)
  • x (execute / çalıştırma)

Bu izinler üç farklı grup için ayrılır:
  • Sahip (dosyanın sahibi)
  • Grup (dosyanın ait olduğu grup)
  • Diğerleri (geriye kalan herkes)

ls -l ile dosyaların izinlerini görebilirsiniz. Çıktının sol tarafında -rwxr-xr-- gibi 10 karakterlik bir dizilim var.

Sayılarla izin verme (chmod)

Sayılarla izin verirken her gruba üç bitlik ikili değer atarsınız:
  • r = 4
  • w = 2
  • x = 1

Örneğin sahibine okuma+yazma+çalıştırma (4+2+1=7), gruba okuma+çalıştırma (4+1=5), diğerlerine sadece okuma (4) vermek istiyorsanız:
Kod:
chmod 754 dosya.txt

Sembolik mod ile chmod

Daha kolay okunan ama biraz alışmasız gereken bu modda kimlere hangi işlemi ekleyip çıkartacağınız belirtilir:
Kod:
chmod u+x dosya.sh    # sahibine çalıştırma izni ekle
chmod go-w dosya.txt   # grup ve diğerlerinden yazma iznini al
chmod a+r resim.png    # herkese okuma izni ver

Sahiplik değiştirme (chown)

Bir dosyanın sahibini veya grubunu değiştirmek için:
Kod:
sudo chown ahmet:dosya.txt    # sahibini ahmet yap
sudo chown :grubum dosya.txt   # sadece grubu değiştir
sudo chown ahmet:dosya.txt     # hem sahip hem grup değiştir

Önemli: sudo gerektiren durumlarda dikkatli olun. Yanlışlıkla sistem dosyalarının izinlerini değiştirmek sistemi bozabilir. Özellikle home dizininiz dışında rastgele 777 vermeyin.

Umarım yardım edebilmişimdir. Kendi deneyimlerime dayanarak bu kadar basit anlatabildim :) Sorularınız varsa lütfen sormaktan çekinmeyin.
 
Geri
En Üst