Linux'ta Çevresel Değişkenler ve Kabuk Yapılandırması (.bashrc)

Ötüken

Moderatör Penguen
Katılım
18 Temmuz 2026
Mesajlar
12
Konum
Tekirdağ
Linux'a yeni geçenlerin en çok takıldığı noktalardan biri de çevresel değişkenler ve kabuk yapılandırma dosyaları oluyor. Özellikle terminalde bir komut yazıp "command not found" hatası alınca insanın canı sıkılıyor. Çoğu zaman sorun PATH değişkeninde bir şeylerin eksik olması.

Neyse, uzatmadan geçeyim. Kabuk yapılandırması dediğimiz şey aslında terminali açtığınızda otomatik olarak çalışan betikler. En yaygını ~/.bashrc (Bash kullanıyorsanız). Zsh kullananlar için ~/.zshrc var. Bu dosyalara eklediğiniz her satır, her yeni terminal oturumunda çalışır.

Peki ne işe yarar?
  • Kendi alias'larınızı tanımlamak (örnek: alias ll='ls -la')
  • PATH'e yeni dizinler eklemek (örnek: export PATH=$PATH:~/bin)
  • Prompt'u (görünümü) özelleştirmek
  • Fonksiyonlar, renkler, vs.

Örnek bir .bashrc parçası:
Kod:
# Alias'lar
alias update='sudo apt update && sudo apt upgrade'
alias ..='cd ..'

# PATH'e local bin ekle
export PATH=$PATH:$HOME/.local/bin

# Git branch gösteren prompt (basit hali)
PS1='\[\033[01;32m\]\u@\h\[\033[00m\]:\[\033[01;34m\]\w\[\033[00m\]\$ '

Yeni başlayanlar genelde .bashrc'yi düzenlerken dosyayı yanlışlıkla silmekten korkar. O yüzden ilk iş olarak yedek alın: cp ~/.bashrc ~/.bashrc.yedek. Değişiklikleri hemen görmek için de source ~/.bashrc komutunu unutmayın.

Şahsen ben ~/.bash_aliases diye ayrı bir dosya oluşturup alias'ları oraya koyuyorum, ana dosyayı kalabalık yapmamak için. Sonra .bashrc içine if [ -f ~/.bash_aliases ]; then . ~/.bash_aliases; fi ekliyorum. Daha temiz oluyor.

Aklınızda bulunsun: .bash_profile veya .profile sadece login shell'de çalışır, .bashrc her interaktif shell'de çalışır. Eğer bir komutu sadece ilk girişte çalıştırmak istiyorsanız .profile kullanın.
 
Geri
En Üst