Windows'ta Mavi Ekran (BSOD) Hatalarını Analiz Etme

Arkadaşlar, mavi ekran (BSOD) hepimizin başına gelmiştir. Genelde panik yapıp format atmaya kalkarız ama aslında çoğu BSOD hatası basit yöntemlerle çözülebiliyor. Ben de zamanında çok uğraştım, şimdi size kendi tecrübelerimle bir yol haritası çizeyim.

• Hatanın Kodunu Not Alın: Mavi ekranda genelde alt satırda SYSTEM_SERVICE_EXCEPTION, IRQL_NOT_LESS_OR_EQUAL gibi bir hata kodu yazar. Bunu bir yere yazın veya fotoğrafını çekin. Ayrıca 0x0000001A gibi onaltılık bir kod da olabilir.
• Minidump Dosyalarını İnceleyin: Windows, her BSOD'da C:\Windows\Minidump klasörüne .dmp dosyası kaydeder. Bu dosyaları analiz etmek için ücretsiz bir araç var: BlueScreenView. Programı indirip çalıştırın, size hangi sürücünün hataya sebep olduğunu gösterir. Örneğin ntoskrnl.exe genelde sistem dosyasıdır, ama nvlddmkm.sys gibi bir dosya NVIDIA ekran kartı sürücüsüne işarettir.
• Sürücüleri Güncelleyin veya Geri Alın: Çoğu BSOD, özellikle ekran kartı, ağ kartı veya depolama sürücülerinden kaynaklanır. Son güncelleme yaptıysanız ve sorun başladıysa, Aygıt Yöneticisi'nden ilgili sürücüyü sağ tıklayıp "Önceki Sürücüye Geri Dön" seçeneğini deneyin. Yoksa üreticinin sitesinden en son kararlı sürümü indirip kurun.
• Donanım Testi Yapın: Bellek (RAM) sorunları da sık BSOD sebebidir. Windows'un kendi bellek tanılama aracını çalıştırın: Başlat menüsüne "Windows Bellek Tanılama" yazın, yeniden başlatıp test etsin. Ayrıca sabit disk için chkdsk /f komutunu cmd'de yönetici olarak çalıştırın.
• Sistem Dosyalarını Onarın: Bozuk sistem dosyaları da BSOD'a yol açabilir. Yönetici olarak cmd açın ve
  Kod:

  sfc /scannow

  yazın. Tarama bitince varsa hataları onarır. Ardından
  Kod:

  DISM /Online /Cleanup-Image /RestoreHealth

  komutunu da ekleyin, bu daha derin bir onarım yapar.
• Yazılım Çakışmalarını Kontrol Edin: Özellikle antivirüs programları, sanallaştırma yazılımları (VMware, VirtualBox) veya overclock araçları BSOD'a sebep olabilir. Güvenli Mod'da (F8 ile açılır) bilgisayarı başlatın; eğer sorun yaşamazsanız, suçlu büyük ihtimalle üçüncü parti bir yazılımdır. Son yüklediğiniz programları tek tek kaldırarak test edin.

Eğer bu adımlardan sonra hâlâ mavi ekran alıyorsanız, donanımda fiziksel bir arıza olabilir (bozuk RAM modülü, anakart sorunu vs.). O zaman bileşenleri tek tek değiştirerek test etmek gerekebilir.