Linux'a yeni başlayanların en çok kafasını karıştıran konulardan biri kullanıcı ve grup yönetimidir. Oysa günlük kullanımda sıkça ihtiyaç duyacağınız bu işlemler, birkaç temel komutla oldukça basitleşir. Bu yazıda adım adım kullanıcı ekleme, silme, grup oluşturma ve yetkilendirme konularını anlatacağım.
1. Kullanıcı Ekleme ve Silme
Yeni bir kullanıcı eklemek için
Bu komut sırasıyla şifre belirleme, ad-soyad gibi bilgileri isteyecektir. Çoğu durumda bu bilgileri boş geçebilirsiniz. Ayrıca kullanıcının ana dizini (
Kullanıcıyı silmek için:
2. Grup Yönetimi
Gruplar sayesinde birden fazla kullanıcıya aynı yetkileri tek seferde atayabilirsiniz. Yeni bir grup oluşturmak:
Mevcut grupları listelemek:
(kendi gruplarınız)
(sistemdeki tüm gruplar)
3. Kullanıcıyı Gruba Ekleme/Çıkarma
Bir kullanıcıyı gruba eklemek:
Gruptan çıkarmak için:
4. Şifre Değiştirme ve Hesap Kilitleme
Kullanıcı şifresi değiştirme:
Hesabı geçici olarak kilitlemek:
Kilidi açmak:
5. Sudo Yetkisi Verme
Bir kullanıcıya yönetici yetkisi vermek için onu
Arch tabanlı dağıtımlarda bu grup genellikle
Örnek Uygulama: Deneme Kullanıcısı Oluşturma
Aşağıdaki adımları sırasıyla uygulayarak bir kullanıcı oluşturup yetkilerini ayarlayabilirsiniz:
Not: Kullanıcı üzerinde yaptığınız grup değişikliklerinin geçerli olması için kullanıcının yeniden oturum açması gerekir.
Bu komutlar, Linux'ta kullanıcı yönetiminin temel taşlarıdır. İlerleyen zamanlarda
1. Kullanıcı Ekleme ve Silme
Yeni bir kullanıcı eklemek için
useradd veya daha pratik olan adduser komutunu kullanabilirsiniz.
Kod:
sudo adduser yeni_kullaniciBu komut sırasıyla şifre belirleme, ad-soyad gibi bilgileri isteyecektir. Çoğu durumda bu bilgileri boş geçebilirsiniz. Ayrıca kullanıcının ana dizini (
/home/yeni_kullanici) otomatik oluşturulur.Kullanıcıyı silmek için:
Kod:
sudo userdel -r kullanici_adi-r parametresi ana dizin ve mail spool gibi ilişkili dosyaları da temizler. Silme işlemi öncesinde kullanıcının sistemde oturum açmamış olmasına dikkat edin.2. Grup Yönetimi
Gruplar sayesinde birden fazla kullanıcıya aynı yetkileri tek seferde atayabilirsiniz. Yeni bir grup oluşturmak:
Kod:
sudo groupadd yeni_grupMevcut grupları listelemek:
Kod:
groups
Kod:
cat /etc/group3. Kullanıcıyı Gruba Ekleme/Çıkarma
Bir kullanıcıyı gruba eklemek:
Kod:
sudo usermod -aG grup_adi kullanici_adi-aG seçeneği ekleme anlamına gelir. -G tek başına kullanılırsa mevcut grupların üzerine yazar, o yüzden -a ile birlikte kullanmak önemlidir.Gruptan çıkarmak için:
Kod:
sudo gpasswd -d kullanici_adi grup_adi4. Şifre Değiştirme ve Hesap Kilitleme
Kullanıcı şifresi değiştirme:
Kod:
sudo passwd kullanici_adiHesabı geçici olarak kilitlemek:
Kod:
sudo passwd -l kullanici_adiKilidi açmak:
Kod:
sudo passwd -u kullanici_adi5. Sudo Yetkisi Verme
Bir kullanıcıya yönetici yetkisi vermek için onu
sudo grubuna eklemeniz yeterlidir (Ubuntu/Debian tabanlı dağıtımlarda):
Kod:
sudo usermod -aG sudo kullanici_adiArch tabanlı dağıtımlarda bu grup genellikle
wheel olarak adlandırılır. Hangi grubun sudo yetkisine sahip olduğunu /etc/sudoers dosyasından kontrol edebilirsiniz. Bu dosyayı düzenlemek için mutlaka visudo komutunu kullanın.Örnek Uygulama: Deneme Kullanıcısı Oluşturma
Aşağıdaki adımları sırasıyla uygulayarak bir kullanıcı oluşturup yetkilerini ayarlayabilirsiniz:
- Kullanıcı oluştur:
sudo adduser deneme - Grup oluştur:
sudo groupadd muhasebe - Kullanıcıyı gruba ekle:
sudo usermod -aG muhasebe deneme - Sudo yetkisi ver:
sudo usermod -aG sudo deneme - Kullanıcı olarak oturum aç:
su - deneme - Grup üyeliğini kontrol et:
groups
Not: Kullanıcı üzerinde yaptığınız grup değişikliklerinin geçerli olması için kullanıcının yeniden oturum açması gerekir.
su - kullanici_adi ile geçiş yapmak da bu etkiyi sağlar.Bu komutlar, Linux'ta kullanıcı yönetiminin temel taşlarıdır. İlerleyen zamanlarda
chown, chgrp ve umask gibi dosya sahipliği ve izin komutlarına da değinirim. Aklınıza takılan bir şey olursa çekinmeden sorun.