Linux'ta Disk Bölümleme ve Dosya Sistemi Seçimi

Yeni başlayanların en çok takıldığı noktalardan biri de kurulum sırasında disk bölümleme. Hele bir de "ext4 mü, btrfs mi, swap ne kadar olmalı?" gibi sorular gelince kafa karışıklığı iyice artıyor. Bu konuda kendi deneyimlerimden ve okuduklarımdan derlediğim birkaç temel bilgiyi paylaşayım, belki işinize yarar.

Temel Kavramlar​

Önce şu terimleri oturtalım:

• Disk Bölümü (Partition): Fiziksel diski mantıksal parçalara ayırma. Her bölüm ayrı bir disk gibi davranır.
• Dosya Sistemi (Filesystem): Verinin diskte nasıl organize edileceğini belirleyen yapı. ext4, btrfs, xfs, NTFS vs.
• Swap: RAM yetmediğinde kullanılan disk alanı. Bir nevi sanal bellek.

Hangi Dosya Sistemini Seçmeli?​

Günümüzde masaüstü Linux kullanıcıları için en yaygın iki seçenek ext4 ve btrfs.

• ext4: Kararlı, basit, her dağıtımda destekleniyor. Yeni başlayanlar için en güvenli seçenek. Performansı iyi, dosya sistemi onarım araçları olgun.
• btrfs: Daha modern anlık görüntü (snapshot), sıkıştırma, alt birim (subvolume) gibi özellikler sunuyor. Özellikle openSUSE ve Fedora gibi dağıtımlarda varsayılan geliyor. Öğrenme eğrisi biraz daha dik ama esneklik sağlıyor.

Eğer "Linux'a yeni başlıyorum, kurcalayayım ama bozmayayım" diyorsanız ext4 ile başlayın derim. İleride merak ederseniz btrfs'e geçersiniz.

Bölümleme Şeması Nasıl Olmalı?​

Modern sistemlerde /boot/efi, / (root), /home, swap şeklinde bir ayrım yaygın. Ama illa bu kadar parçalamak zorunda değilsiniz. En basit hali:

1. EFI Sistem Bölümü: UEFI sistemler için zorunlu. Genelde 100-500 MB arası, FAT32 formatında.
2. / (Root) Bölümü: Sistem dosyalarının ve programların olduğu ana bölüm. 20-30 GB yeterli olur; ev dizininizi ayrı ayırmazsanız daha büyük tutun.
3. /home Bölümü (Opsiyonel): Kişisel dosyalarınızın bulunduğu bölüm. Ayrı olursa sistemi sıfırladığınızda belgeleriniz, ayarlarınız vs. kalır.
4. Swap: RAM boyutuna göre değişir. 8 GB RAM'iniz varsa 4-8 GB swap yeterli olur; uyku modu (hibernate) kullanacaksanız RAM kadar swap gerekebilir.

Örnek Bir Kurulum Senaryosu (Ubuntu)​

Diyelim ki 256 GB SSD'niz var ve Ubuntu kuracaksınız. Şöyle bir tablo düşünebilirsiniz:
Bu tamamen kişisel tercih dilerseniz /home'u ayırmadan her şeyi tek root bölümünde de kullanabilirsiniz.

Önemli Not: Disk bölümleme işlemine başlamadan önce mutlaka verilerinizi yedekleyin! Yanlış bir tıklama tüm diski silebilir.

Sormak istediğiniz bir şey olursa çekinmeden yazın, bildiğim kadarıyla yardımcı olmaya çalışırım.